Deel 7: De vier edele waarheden. - Eerste waareid.

Eerste edele waarheid:

De leer die de Boeddha verkondigt heeft wordt de Dharma (Skt) genoemd. Het woord Dharma heeft een meervoudige betekenis. Het kan een “ gedachte” zijn maar ook eenvoudig een “ding”. De leer bestaat uit een verzameling dogma´s (bijvoorbeeld: “Er zijn drie goden en hun profeet is X), maar zij is- zoals de Boeddha gezegd heeft- een vlot om de rivier van het lijden over te steken en aan de overzijde te geraken, waar vrede en vrijheid gevonden worden.

De Boeddha vergelijkt zichzelf met een arts die de ziekten waaraan de wereld lijdt, door het brengen van zijn leer wil genezen. Hij stelt zowel de diagnoses waarin de “ziekte” mens verkeert als een methode om hieraan bevrijd te raken en het geluk van de bevrijding (van lijden) te ervaren. De compacte vorm waarin hij dit doet, staat bekend als de “vier edele waarheden”. We kunnen hierin een medische model herkennen. De eerste edele waarheid confronteert ons met de werkelijkheid waarin wij leven. Zij stelt als het ware de diagnose van ons smartelijk bestaan:

Dit, monniken, is de edele waarheid van het lijden (dukkha): geboorte is vol leed, bedroefdheid, weeklagen, pijn, terneergeslagenheid en vertwijfeling zijn leedvol; verbonden zijn met iets of iemand van wie je niet houdt, gescheiden zijn van iets of iemand van wie je houdt is leedvol; iets waarnaar je verlangt niet krijgen is leedvol.

Velen hebben in deze tekst de uitdrukking gezien van een pessimistische wereldvisie. Men heeft er tegenin gebracht, dat het leven toch ook vele vreugden en genoegens kent en dat men het leven daarom toch niet in zijn geheel als leedvol af kan doen. De Boeddha sloot echter zeker niet zijn ogen voor de aangename aspecten van het leven. Het bestaan van vreugde is een existentieel gegeven en zelfs de reden waarom dit bestaan zo aanlokkelijk is en wij, ondanks alle negatieve ervaringen, toch graag zo lang mogelijk leven. De maatstaf die de Boeddha aanlegt voor werkelijk geluk is echt veel stringenter. Het ware geluk wordt door hem gekenmerkt door duurzaamheid.

Wie de Dharma indrinkt, leeft gelukkig
met serene geest. In de Dharma,
die verkondigd is door de Edele,
verheugt de wijze zich voortdurend.
De gegevens van de wereld geven geen duurzame bevrediging
en dat beseft de wereldse mens eigenlijk heel goed. 

De volgende week behandelen we de tweede edele waarheid.

Veel contempleer genot,

Bert Jonkers