Hoe doe je dit nu, je hart ergens aan geven?
Vaak zeggen we tegen elkaar “geef je hart eraan” of op gebiedende toon “je moet je hart eraan geven”. Maar heel vaak heeft diegene tegen wie dit gezegd wordt hier maar heel weinig of niets aan. Want de vraag is; “Hoe doe je dit nu, je hart ergens aan geven?”
Als we naar de boeddhistische beoefening kijken, kunnen we ontdekken dat er heel veel praktische antwoorden zijn op deze vraag. Een boeddhistische beoefenaar is dan ook bijna altijd bezig om een liefdevol, op de situatie aangepaste manier, een praktisch antwoord te geven op deze vraag. We kunnen rustig stellen dat dit de kern of de essentie is van de boeddhistische beoefening. Omdat we niet allemaal boeddhistische beoefenaars zijn en kennis nemen van de Dharma, zal ik proberen om op deze vraag een voor iedereen passend antwoord te geven.
Je kunt je leven vergelijken met een bos vol met paden, korte paden, lange paden, moeilijke paden, gemakkelijk te belopen paden. Ieder moment van de dag en nacht bewandel je steeds weer een ander pad. Het kan een pad zijn wat je al heel vaak bewandeld hebt, maar ook een nieuw pad wat je voor het eerst bewandeld. De bekende, al vaak of zelfs heel vaak, belopen paden kun je bij wijze van spreken met je ogen dicht bewandelen. Een nieuw pad daarentegen moet je heel bewust belopen. Anders kun je misschien verdwalen. Ook is er een groot verschil tussen de paden die je heel graag bewandeld of de paden die je moet gaan om een bepaald doel te bereiken. Er zit dus een groot verschil tussen dat wat je graag wilt en dat wat je moet. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat je iets moet om iets wat je graag wilt te bereiken.
Als we naar de boeddhistische beoefenaars kijken, de mensen die er hun gewoonte van gemaakt hebben om hun hart te geven, dan zien we dat ze altijd echt aanwezig zijn op de plek/plaats waar ze zich bevinden. Of het nu op een pad is wat ze al vele malen hebben begaan, of op een nieuw pad, ze zijn altijd echt aanwezig op de plek waar ze op dit moment zijn. Ze zijn niet alleen aanwezig, maar ze hebben ook hun volle aandacht voor dat wat ze waarnemen, zowel in zichzelf als buiten zichzelf. Ze laten zich niet afleiden door kwesties die helemaal niet aanwezig zijn. Ze zijn zich volledig bewust van het “hier en nu”. Of het nu om een moeilijk of aangename zaak gaat. Ze zijn zich altijd bewust van het hier en nu.
Natuurlijk hebben ook deze mensen de neiging om de moeilijke dingen te vermijden. De mensheid heeft hier ook talloze methodes voor ontwikkeld. Zeker als het om moeilijke dingen gaat is het lang niet altijd gemakkelijk om hier je aandacht bij te houden. Meestal vluchten we weg door na te denken, we vluchten weg in ons hoofd. Maar er zijn veel meer manieren. Bijvoorbeeld, door ervoor te zorgen dat we het altijd druk hebben en van alles moeten. Etc., etc.
Als we ons hart willen geven is het op de eerste plaats van groot belang om werkelijk aanwezig te zijn, opmerkzaam te zijn en aandacht te hebben. Niet alleen voor de dingen waar we blij van worden, maar ook voor de dingen die moeilijk en pijnlijk zijn. Waar we verdriet bij voelen en boos van worden.
Je hart geven betekent dat je je liefde geeft. Liefde geven houdt in dat je werkelijk luistert en gaat begrijpen. Dat je geduldig bent i.p.v. te proberen de ander of het andere volgens jouw inzichten te veranderen. Dat je vergeeft, vooral als de ander een weg inslaat waarvan jij begrijpt dat het nog niet de juiste weg is. Je kunt erop vertrouwen dat ieder mens gelukkig wil worden, net zoals jezelf. Liefde betekent ook dat je de ander (het andere) niet in de steek laat. En dat je erop vertrouwt dat het uiteindelijk goed gaat komen. In ieder mens is het goede aanwezig. En ieder mens wil uiteindelijk het goede doen. Als het nog niet in dit leven lukt, lukt het misschien in één van de volgende levens. Ten diepste zijn mensen goede mensen, ook al is dat op dit moment helemaal niet zichtbaar.
Je zou er een gewoonte van kunnen maken om iedere avond (of op een ander moment) voor je gaat slapen, na te gaan of je, welke paden je ook bewandeld hebt, hier je hart aangegeven hebt. Het gaat er hierbij niet om, om jezelf te gaan veroordelen als het “fout” gegaan is. Het heeft geen enkele zin om je hier schuldig over te voelen. Alles wat we doen in ons leven is een leerproces. Ook hier leren we van met als resultaat dat we steeds menslievender (voor alle wezens) worden.
