Haiku, Senryũ, poëzie lezen en /of schrijven. Deel 3
Senryũ.
Senryũ betekent rivierwilg, ook wel waterwilg genoemd.
geknotte wilgen
aan de waterkant, in het
water-rimpeling-
zachte rimpeling
vervormd de geknotte wilg
-meerkoet op haar nest-
Krista Jonkers
Water als symbool van het vliedende leven (Ukiyo)
Senryũ wil niets bereiken, maar het scala van menselijke gevoelens, van onbeholpen uitingen tot de eerste liefde en de verschijnselen van wanhoop, zelf bedrog en schijnheiligheid, op een liefdevolle manier zichtbaar maken. Ze kunnen een spiegel zijn in je zelfonderzoek en of boeddhistische beoefening. Behalve angst, want waarom zou men bang zijn, als men niet bijzonder hecht aan het eigen leven? Maar ja, we zijn soms nog erg gehecht aan alles wat we hebben en zo ook ons leven en dus kan de moderne senryũ ook over angst gaan. Een gedicht wat je bewust kan maken.
De senryũ bevat een scherp psychologische inzicht.
De Boeddha zei: “Je hebt vele levens te leven en te doorgronden voordat je de wijsheid/verlichting bereiken zult.”
Samen met zovele mensen die ik in de achterliggende jaren heb mogen begeleiden, ging het steeds over jezelf te leren kennen, trauma verwerking zodat we kunnen transformeren. Transformeren naar een mens die niet meer egocentrisch is, maar een liefdevol mens. Die de ander kan zien als gelijke, als medemens. Door jezelf te leren kennen en begrijpen ga je ook andere mensen beter begrijpen en accepteren. En misschien ga je door jezelf en anderen te leren kennen, andere bewustzijnslagen ontdekken.
De haiku, zoals al eerder geschreven was vroeger een natuurgedicht. Maar sinds de invloed van o.a. dichter Issa (Kobayashi Yatorõ 1763-1827) is de dichtvorm veranderd en is de scheidslijn tussen haiku en senryũ veel dunner geworden. Issa zijn werk was niet objectief. Hij schreef over zichzelf, over dieren, natuur, zijn lichtvoetigheid, maar ook zijn pijn konden de gedichten een dieptrieste sfeer geven. Hij raakte de mensen diep in hun hart.
Issa was een boeddhist, staat in de literatuur vermeld. Maar misschien noemde hij zich liever een boeddhistische beoefenaar. Ik voel me erg verwant met hem en ik schrijf vanuit mijn boeddhistische beoefening. ( De volgende keer zal ik hier meer over schrijven.)
Wanneer men de haiku doorgrond-wat geen gemakkelijke opgave is- leert men de natuur en ook het alledaagse leven te aanvaarden zoals ze zijn. Wat niet betekent dat je opgeeft, maar dat je kunt transformeren naar de mens die je kunt/wilt zijn. De mens die je werkelijk bent.
Senryü
hij zal gaan bloeien
al wat maar bloeien kan,
de bloem in de kruik.
Shuka
De bloem is niet gefrustreerd, blijft niet hangen in het verleden, kijkt niet achterom, hoe vreselijk het is dat hij geplukt is. De bloem jammert niet over de gemiste toekomst, geeft niemand de schuld, hij bloeit!!!
Maar mijn handelen van eerder, de bloem pukken, veroorzaakt lijden voor de bloem. Mijn handelen in het nu zouden de bloem in het nu, ervaren als een schoonheid, me mogen verwonderen, één zijn in een ontmoeting. Vervolgens gaan we onze weg. Ik loop het pad af naar mijn huis en zij blijft staan. Maar ook haar en mijn vergankelijkheid in een latere ontmoeting zijn ervaringen in het nu. Ik / We kunnen ons ervoor openen en de bloem hoeft niet geplukt.
Nog even over de vorm.
In mijn allereerste aantekeningen over haiku, heb ik geschreven dat het ritme 5-7-5 en 5-5-7 kan zijn. Ik heb niet terug kunnen vinden uit welke bron deze aantekeningen komen.
Toen ik jaren geleden uit een narcose kwam, zat een lieve vriendin aan mijn bed en schreef op wat ik allemaal mompelde. Het bleken meer dan 76 haiku/senryũ gedichten. Ik herinner me dat de haiku/ senryũ in mij, en om mij heen zweefden.
Bij gekomen zag ik dat ze allemaal geschreven, gezien, gedroomd waren in een 5-5-7. ritme. Ze waren gemakkelijk, een enkele keer niet, om te zetten in het ritme van 5-7-5 van de haiku. Maar een haiku die zich aandient, die ontstaat, lijkt wel uit het niets, hebben bij mij het ritme 5-5-7. Ik heb me er lang tegen verzet. Maar voor nu laat ik het zo en voel me vrij om een haiku / senryũ met dit ritme ook met je te delen op onze website.
nog met mijn voeten
in een koele beek
zoemt er een vlieg om mijn hoofd
met een broodkorst
in de hand weifelt
de jongen-tjilpende mussen-
Krista Jonkers
Ik wens dat je geïnspireerd raakt, om jezelf te leren kennen door het lezen of schrijven van haiku, kunst, meditatie. De dharma van de theorie en de dharma van de praktijk, van alles wat het leven je geeft, want alle verandering in je, beginnen vanuit je gewone dagelijkse leven. Het inmiddels steeds meer bekende hier en nu.
Ik wens dat alle levende wezens gelukkig mogen worden.
